Onderwijsmateriaal

Materialen voor het coachen van executieve vaardigheden

Het onderwijsmateriaal van Leren Leren Schiedam

↩ Actueel - augustus 2021

Executieve functies en executieve vaardigheden zijn termen die we tegenwoordig in het onderwijs, en inmiddels ook daarbuiten, steeds vaker horen.

Vanuit onze onderwijservaring en vanuit de trainingen die wij aan leerkrachten en leerlingen geven, hebben wij ons in executieve functies en vaardigheden gespecialiseerd en vanuit deze praktijkervaringen hebben wij onze onderwijsmaterialen ontwikkeld.

De kopieermap ‘Werken aan Executieve Vaardigheden’. De kopieermap ‘Werken aan Executieve Vaardigheden’ De kopieermap ‘Werken aan Executieve Vaardigheden’

Met de ‘TOOLBOX BO, Werken aan executieve vaardigheden’ willen wij een bijdrage leveren aan het stimuleren en daarmee versterken van executieve vaardigheden in het (schoolse) leven van leerlingen in het basisonderwijs.

De kopieermap bevat theoretische informatie over executieve functies en vaardigheden. Daarnaast zijn er tal van werkvormen en kopieerbladen in opgenomen waarmee je direct aan de slag kunt in de groepen of tijdens een een-op-eenbegeleiding.

Direct bestellen ↪

De werkvormen zijn gericht op alle groepen van de basisschool, van groep 1 t/m groep 8. Wij hopen dat, door het werken met de informatie uit de kopieermap en eventueel samen met de materialen uit de TOOLBOX BO, veel leerlingen vanuit passie en motivatie groei in hun executieve vaardigheden laten zien en van daaruit met meer succes in het voortgezet onderwijs kunnen starten.

Naast deze kopieermap kun je de onderstaande materialen aanschaffen om jouw eigen TOOLBOX compleet te maken en de werkvormen te gebruiken.

Er is ook een filmpje gemaakt over de kopieermap ‘Werken aan Executieve Vaardigheden’ ↪.
Filmpje over de kopieermap ‘Werken aan Executieve Vaardigheden’








↩ Actueel - mei 2021

In gesprek gaan mèt leerlingen in plaats van óver hen.
De onderwijsmaterialen van Leren Leren Schiedam vormen samen een complete lijn met betrekking tot executieve functies en vaardigheden, die op een eenvoudige manier in het bestaande lesprogramma geïmplementeerd kan worden.

Over welk onderwijsmateriaal hebben we het?
1. Gesprekskaarten Executieve Functies Voortgezet Onderwijs
2. Gesprekskaarten Executieve Functies Basisonderwijs
3. Gesprekskaarten Executieve Functies Praktijkonderwijs/(V)MBO
4. Hulpkaarten bij Gesprekken
5. Het Executieve Functies Spel
6. Het Doelenpakket
7. Interventiekaarten Executieve Vaardigheden

Wit en Zwart
Gesprekskaarten Executieve Functies Praktijkonderwijs De teksten van alle gesprekskaarten met de gedragsvaardigheden (reactie-inhibitie, emotieregulatie, taakinitiatie, volgehouden aandacht, flexibiliteit, doelgericht doorzettingsvermogen) zijn wit en de teksten van de kaarten met de denkvaardigheden (plannen, organiseren, timemanagement, werkgeheugen en metacognitie) zijn in het zwart afgedrukt.

Stellingen en statements Op de gesprekskaarten staan stellingen die positief geformuleerd zijn. Onderaan de kaart staan drie smileys: een lachende, een neutrale en een smiley die sip kijkt. Via de smileys kunnen leerlingen aangeven in hoeverre zij de vaardigheid, die in de stelling genoemd wordt, beheersen: over het algemeen goed (lachende smiley), soms wel soms niet (neutrale smiley) of nog niet (de sippe smiley). De statements hebben het voordeel dat de professional zijn leerling woorden kan geven. Het is zelfs mogelijk om, na het voorlezen van de stelling, de leerling te vragen de smiley aan te wijzen waarvan hij of zij vindt dat deze het best bij hem of haar past.

Smileys ; )
De smileys die op het deksel van het doosje staan, komen ook terug aan de achterkanten van de kaarten van de desbetreffende set. Gesprekskaarten Basisonderwijs met één smiley; Gesprekskaarten Voortgezet onderwijs twee smileys; Gesprekskaarten Praktijkonderwijs/(V)MBO drie smileys. De kaarten van alle sets zijn door elkaar heen te gebruiken. Door de verschillende aantallen smileys aan de achterkant van de kaarten zijn de sets na gebruik weer makkelijk te sorteren.



1. Ontstaan van het onderwijsmateriaal en ontwikkeling van de Gesprekskaarten Executieve Functies Voortgezet onderwijs
Gesprekskaarten Executieve Functies Voortgezet Onderwijs Gesprekskaarten Executieve Functies Voortgezet Onderwijs Een verdieping in de executieve vaardigheden leerde ons dat het heel logisch is dat jonge mensen moeite hebben om hun executieve vaardigheden te ontwikkelen, simpelweg omdat hun brein nog niet dusdanig uitgegroeid is. Tijdens onze zoektocht naar informatie en materiaal over executieve functies en de daarbij behorende vaardigheden, vonden we vooral veel boeken; een materiaal dat we praktisch in konden zetten, was er blijkbaar nog niet. Daarom hebben wij toen besloten om zelf materiaal te maken en dat werd de eerste set Gesprekskaarten Executieve Functies; aanvankelijk bedoeld om met leerlingen in de groepen 7 en 8, die van het voortgezet onderwijs en studenten in gesprek te gaan over hun executieve functies vaardigheden. Deze set heeft twee smileys op het doosje en bevat 11 categoriekaarten en 110 kaarten met positief geformuleerde stellingen (10 per EF), 3 kaarten met een startershandleiding.

Direct bestellen ↪

 

2. Gesprekskaarten Executieve Functies Basisonderwijs
Gesprekskaarten Executieve Functies Basisonderwijs Na vragen van professionals of we ook een materiaal voor jongere kinderen hadden, besloten we een set voor kinderen vanaf 7 jaar te maken. Deze set is goed te gebruiken tot en met groep 8 van het basisonderwijs. De set voor het basisonderwijs heeft één smiley op het doosje en bevat 11 categoriekaarten en 55 kaarten met positief geformuleerde stellingen (5 per EF), 3 kaarten met een startershandleiding.

Direct bestellen ↪

 

 

3. Gesprekskaarten Executieve Functies Praktijkonderwijs/(V)MBO
Gesprekskaarten Executieve Functies Praktijkonderwijs Tijdens een cursus hebben wij een orthopedagoog ontmoet die in het praktijkonderwijs werkt. Zij gaf aan dat de Gesprekskaarten Executieve Functies VO voor haar leerlingen te complex taalgebruik bevatten en gaf ons de tip om min of meer dezelfde stellingen te hanteren, maar ze dan in eenvoudigere taal te formuleren. Uit deze tip zijn de Gesprekskaarten Executieve Functies voor het Praktijkonderwijs/(V)MBO ontstaan. Behalve het eenvoudiger taalgebruik is er nog een verschil tussen de VO-set en die voor het praktijkonderwijs/(V)MBO: In de set Praktijkonderwijs/(V)MBO zijn ook stellingen met betrekking tot het stage lopen en de praktijkvakken opgenomen. Deze set heeft drie smileys op het doosje en bevat 11 categoriekaarten en 55 kaarten met positief geformuleerde stellingen (5 per EF), 3 kaarten met een startershandleiding.

Direct bestellen ↪

 

4. Hulpkaarten bij Gesprekken
Hulpkaarten bij Gesprekken Hulpkaarten bij Gesprekken De Hulpkaarten bij Gesprekken zijn ontstaan na een verzoek ‘uit het veld’ om naast talig ook meer beeldend materiaal te maken. De set Hulpkaarten bij Gesprekken bevat 78 kaarten die zijn uitgesplitst in17 categorieën waarmee je als professional een gesprek kunt visualiseren. Tijdens het gesprek pak je de kaarten van de categorie die besproken wordt, of van de categorie die je graag wilt bespreken, erbij. Door beeld bij het woord te voegen ontstaat er voor de leerling een totaalplaatje. Dit totaalplaatje zorgt voor overzicht voor zowel de professional als de leerling. Tip: Maak van de neergelegde kaarten een foto en voeg deze toe aan het document met afspraken. De Hulpkaarten bij Gesprekken kenmerken zich door de stippen in elf kleuren op het doosje en aan de achterkant van alle kaarten. De Hulpkaarten zijn goed samen met de Gesprekskaarten Executieve Functies te gebruiken. In het doosje zit ook een handleiding waarin de diverse mogelijkheden voor het inzetten van de kaarten worden besproken.

Direct bestellen ↪

 

5. Het Executieve Functies Spel
Het Executieve Functies Spel Het Executieve Functies Spel Er zijn al veel spellen op de markt waarmee je diverse executieve vaardigheden kunt oefenen en daarmee kunt ontwikkelen, maar er is er niet één waarbij alle functies aan bod komen zoals bij Het Executieve Functies Spel wel het geval is. Het spel bestaat uit 55 spelkaarten. Per EF-categorie zijn er 5 spelkaarten en de set bevat ook vijf pas-kaarten. Op het spelbord staan 44 gekleurde cirkels en 6 zwarte en witte cirkels. De elf kleuren op het bord komen overeen met de elf kleuren van de kaarten. In het doosjes zit ook een handleiding. In de handleiding staan onder andere de diverse kopieerbladen (klein formaat) die bij het spelen van het spel nodig zijn. De kopieerbladen zijn ook als downloads te vinden op de site www.lerenlerenschiedam.nl. De Gesprekskaarten Executieve Functies zijn goed samen met het spel te gebruiken. Doordat de kaarten van de Gesprekskaarten en die van Het Executieve Functies Spel dezelfde kleuren hebben, kunnen ze door elkaar heen worden gebruikt.

Direct bestellen ↪

 

6. Het Doelenpakket
Het Doelenpakket Het Doelenpakket Het Doelenpakket Het Doelenpakket

Met het Doelenpakket kun je op een eenvoudige manier een doelenmuur in jouw klas of praktijk maken. Het Doelenpakket bestaat uit 1 Uitlegkaart, 1 Handleiding, 100 Doelenbriefjes en 11 Doelenkaarten.

Gebruik de Gesprekskaarten Executieve Functies om met de leerling een doel te formuleren. De leerling schrijft dit doel op een Doelenbriefje. De Doelenbriefjes hebben een handig plakrandje, zodat je ze makkelijk op de juiste Doelenkaart kan plakken. Door de Doelenkaarten zichtbaar in de klas of praktijk op te hangen wordt én blijft zichtbaar aan welk doel de leerling werkt. Ga samen in gesprek over welke interventie jullie gaan inzetten om het te leren doel te bereiken en evalueer op een afgesproken tijdstip of het doel bereikt is. Gelukt? Kies dan samen met de leerling - met behulp van de Gesprekskaarten - een nieuw doel om aan te werken. De leerling haalt het ‘oude’ briefje weg en plakt het nieuwe Doelenbriefje op de juiste Doelenkaart.

Direct bestellen ↪

 

7. Interventies Executieve Vaardigheden
Interventies Executieve Vaardigheden Interventies Executieve Vaardigheden De set Interventies Executieve Vaardigheden bestaat uit 110 kaarten met op iedere kaart één interventie. Per executieve functie zijn 10 interventies geformuleerd. Wanneer de leerling weet aan welk doel hij of zij wil werken, kun je de bijbehorende interventiekaarten erbij pakken. Mocht het zo zijn dat geen enkele interventie de leerling aanspreekt, dan is het de bedoeling dat de overige interventies bekeken worden en dat de leerling op zoek gaat naar de interventie die er volgens hem of haar wel voor kan zorgen dat het gestelde doel behaald wordt. De gekozen interventie wordt op Het Doelenformulier genoteerd. De Interventies Executieve Vaardigheden zijn praktisch inzetbaar en makkelijk te realiseren. In de bijbehorende handleiding wordt een groot aantal interventies toegelicht en/of uitgelegd.

Direct bestellen ↪

 

↩ Actueel