Blog

Marloes van den Hoeven neemt je mee in de wereld van de executieve functies

19 februari 2019 ~ Executieve Functies blogpost #2: Emotieregulatie is heus niet alleen moeilijk voor peuters

Laten we het vandaag eens even hebben over Executieve Functie 1: emotieregulatie. Je weet wel:
“Het vermogen om emoties te reguleren om doelen te realiseren, taken te voltooien of gedrag te controleren of te sturen” (Dawson & Guare, 2010)
Hierbij horen eigenschappen als jezelf kalm kunnen houden als je boos bent, je emoties in bedwang kunnen houden en de tijd kunnen nemen om taken af te maken.
Met andere woorden, dat je dus niet als je ergens mee bezig bent en er gaat iets mis meteen helemaal over de rooie gaat en gaat lopen gooien met dingen, alle scheldwoorden die je kent aan elkaar rijgt of gaat lopen janken. Alsof dat helpt.
Nou kunnen we wel stellen dat binnen ons gezin dochter Catootje over de minst goede emotieregulatie beschikt. Vandaar dat ze gemiddeld plusminus 25 keer per dag in woede ontsteekt als ze: om negen uur ’s ochtends geen lolly, appeltaart met slagroom, kaassoufflé, bitterballen, of softijsje mag, als ze niet het goede YouTube filmpje kan vinden, geen zin heeft in een schone luieren/of aankleden, als ze in de Albert Heijn niet 6 blikjes tomatenpuree in haar mandje mag doen (die liggen namelijk onderin), of als ze een puzzel niet in elkaar krijgt. 
Maar goed, Catootje is immers ook pas 3 en zoals ik in mijn vorige blog post al zei: Executieve Functies ontwikkel je als het goed is tijdens je jeugd en adolescentie. Je zou dus een steeds beter ontwikkelde emotieregulatie moeten hebben. In principe.
Waarmee het natuurlijk niet gezegd is dat je als volwassene automatisch over een perfecte emotieregulatie beschikt. Mijn partner/huisgenoot/man/vriend- luister, het is verdomde moeilijk om als je 35+ bent, samenwoont, kinderen hebt, maar niet getrouwd bent, een woord te vinden om diegene op een fatsoenlijke manier aan te duiden- is daar een goed voorbeeld van.
Evert is namelijk een beetje chaotisch en daardoor met regelmaat, namelijk elke dag, cruciale dingen als zijn sleutels kwijt. En omdat hij ook niet de beste timemanager is (een nogal dodelijke cocktail van eigenschappen voor het humeur), is hij altijd nét te laat als hij aan de zoektocht begint. Ik kan de scheldwoorden die op dat moment door de ruimte gegild worden hier even niet herhalen, dan zou mijn carrière als blogger snel voorbij zijn. 
Toen Evert laatst om 10.00 uur ergens moest zijn en om 9.55 uur zijn autosleutel nog niet had gevonden, schreeuwde hij de volgende legendarische woorden uit:
“Ik ga hier nog eens aan onderdoor!!” (Evert van Schie, 2018)


Ik moest een beetje lachen, maar ik durfde niet. 
Dus zocht ik maar even mee naar de autosleutel. Maar laten we eerlijk zijn, we kunnen niet zeggen dat hij Executieve Functie emotieregulatie heeft uitgespeeld. Ik heb dus een setje gesprekskaarten Executieve Functies besteld bij de dames van Leren Leren. Er is werk aan de winkel.

 

12 januari 2019 ~ Executieve Functies blogpost #1: Introductie

Stel dat je als 40-jarige man nog steeds als een 3-jarige peuter krijsend en stampvoetend van woede op de grond van de supermarkt ligt, omdat je van je vrouw geen krat bier/xl zak patatje joppie chips/Playboy mag. Dan gaat er qua emotieregulatie iets niet helemaal lekker. En bij je vrouw niet op het gebied van flexibiliteit trouwens.

Emotieregulatie en flexibiliteit zijn voorbeelden van Executieve Functies. Door psycholoog Peg Dawson en neuropsycholoog Richard Guare beschreven als vaardigheden die we nodig hebben om in staat te zijn dingen te organiseren, om ons te focussen en om onze impulsen onder controle te houden. Het gaat hier met andere woorden om doelgericht gedrag. Gedrag dat we in tegenstelling tot routinematig gedrag bewust kunnen sturen.

Er zijn in totaal 11 Executieve Functies, onderverdeeld in gedragsvaardigheden en denkvaardigheden:
Gedragsvaardigheden:
    • Emotieregulatie
    • Reactie-inhibitie
    • Volgehouden aandacht
    • Taakinitiatie
    • Doelgericht doorzettingsvermogen
    • Flexibiliteit
Denkvaardigheden:
    • Plannen
    • Tijdmanagement
    • Werkgeheugen
    • Organiseren
    • Metacognitie
Executieve Functies zijn aangeboren, maar we ontwikkelen ze tijdens onze kindertijd en adolescentie verder. Als alles volgens plan verloopt, worden we er dus steeds beter in en dat is fijn. We hebben deze vaardigheden namelijk bijna dagelijks nodig om goed te kunnen functioneren. Precies daarom ook staan bij Leren Leren Schiedam (het verbeteren van) de Executieve Functies bij kinderen en adolescenten centraal in de diensten en producten die zij aanbieden.

Wanneer kinderen bepaalde Executieve Functies niet goed beheersen, hebben zij moeite met doelgericht gedrag. Met het sturen van hun eigen gedrag dus, wat kan leiden tot leerproblemen. Andersom zijn de Executieve Functies misschien wel minstens zo belangrijk als intelligentie voor goede leerprestaties.  Vandaar ook dat Leren Leren Schiedam de Gesprekskaarten Executieve Functies ontwikkelde, waarmee het makkelijker wordt om met kinderen en adolescenten in gesprek te gaan over hun executieve vaardigheden; waar gaat het al goed, hoe komt dat, waar kun je verbeteren, hoe kun je dat aanpakken en hoe kan ik jou daarbij helpen? 

Zo, nu weet je in principe nog zo goed als niks. Maar geen zorgen. De komende tijd neem ik je mee in de wereld van de 11 afzonderlijke Executieve Functies. Zodat je precies snapt waarom je als professional die werkt met kinderen of adolescenten gebruik moet maken van de diensten en producten van Leren Leren Schiedam.